Duştan Sonra Kaşınıyor musunuz? Sert Su Bunun Bir Nedeni Olabilir
Uzun bir günün ya da egzersizin ardından sıcak bir duş rahatlatır. Ancak bazı kişiler duştan sonra ciltte kuruluk, gerginlik ya da kaşıntı hisseder. Bunun birçok nedeni olabilir: suyun çok sıcak olması, duşun uzun sürmesi, kullanılan sabun ya da cilt tipi. Suyun sertliği de bu nedenlerden biri olabilir.
Sert su, sabunla tepkimeye girerek ciltte kalıntı bırakabilir. Bazı kişiler bunu kuruluk ve kaşıntı olarak hisseder. Bu yazıda sert suyun ciltte ve evde yarattığı sorunları, suyunuzun sertliğini nasıl öğreneceğinizi ve su yumuşatma cihazının neyi değiştirip neyi değiştirmediğini anlatıyoruz.
Sert Su Duştan Sonra Ciltte Kaşıntıya Nasıl Neden Olabilir?
“Sert su”, çözünmüş kalsiyum ve magnezyum miktarı yüksek olan sudur. Su toprak ve kaya tabakalarından süzülürken kireç taşı ve alçıtaşı gibi minerallerden bu iyonları alır. Kalsiyum ve magnezyum zararlı maddeler değildir. Sorun, sabun ve tesisatla girdikleri tepkimedir.
Sabunları ve cilt temizleyicileri daha az etkili hale getirir
Sert sudaki kalsiyum ve magnezyum, sabunla tepkimeye girip “sabun kalıntısı” denen yapışkan bir film oluşturur. Sabun daha zor köpürür. Film cilde tutunur ve durulamayla tam gitmeyebilir. Bu kalıntı, bazı kişilerde ciltte gerginlik ve kaşıntı hissine yol açabilir.
Cildi kurulaştırabilir
Duştan sonra ciltte kalan mineral ve sabun kalıntısı, cildin kuru hissetmesine katkıda bulunabilir. Suyun çok sıcak olması ve duşun uzun sürmesi de cildi kurutur. Bu etkenler bir araya geldiğinde kuruluk ve kaşıntı daha belirgin olabilir.
Hassas ciltli ve cilt rahatsızlığı olan kişiler
Hassas ciltli kişiler sert suyun etkisini daha belirgin hissedebilir. Ancak su yumuşatma cihazı cilt rahatsızlıkları için bir sağlık ürünü değildir. Egzamalı çocuklarda yapılan randomize bir çalışmada (SWET), iyon değiştirmeli su yumuşatıcının olağan bakıma ek bir iyileşme sağlamadığı görülmüştür. Cilt rahatsızlığınız varsa dermatoloğunuza danışın.
Cildin pH değeri ve sert su
Cildin yüzeyi hafif asidiktir. Sert su ve sabun kalıntısı, cilt yüzeyindeki bu dengeyi geçici olarak etkileyebilir. Duştan sonra ciltte kuruluk hissediyorsanız ılık su kullanmak ve nemlendirici sürmek de yardımcı olur.
Sert Su ile İlgili Diğer Yaygın Sorunlar
Sert suyun asıl ölçülebilir etkisi evde, tesisatta ve cihazlarda görülür. İşte en sık karşılaşılanlar:
Kuru, Kıvırcık Saç mı?
Sert sudaki mineraller saç tellerinde birikebilir. Bu birikim saçın mat ve sert görünmesine, şekillendirmenin zorlaşmasına yol açabilir. Sert suda şampuan zor köpürür ve daha fazla ürün kullanmanız gerekebilir. Boyalı saçlarda renk daha çabuk donuklaşabilir.
Leke ve Benekler
Sert su bardaklarda, musluklarda ve duş başlığında beyaz kireç lekeleri bırakır. Çaydanlık kireçlenir, cam ve armatürlerin temizliği zorlaşır. Kireç birikintisi bazı hassas yüzeylerde kalıcı leke bırakabilir.
Sönük ve Solmuş Giysiler
Sert su çamaşır deterjanının etkisini azaltır. Bu yüzden kirin ve lekenin bir kısmı kumaşta kalabilir. Aynı temizliği elde etmek için daha fazla deterjan ya da yumuşatıcı kullanmanız gerekebilir. Kumaş zamanla sertleşip matlaşabilir.
Tıkanmış Borular
Sert su borulardan geçerken kalsiyum ve magnezyum birikintileri bırakır. Zamanla bu kireç tabakası boru iç çapını daraltır. Bunun sonucu su akışının ve basıncın düşmesi, ileri durumlarda boru değişimi olabilir.
Bozulan Ev Aletleri
Kireç, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, kombi ve su ısıtıcısı gibi cihazların ısıtıcı elemanlarını kaplar. Kireç tabakası ısı geçişini zorlaştırır. Bu durum enerji tüketimini artırabilir, cihazın verimini düşürebilir ve arıza riskini yükseltebilir.
Suyunuzun Sert mi Yoksa Yumuşak mı Olduğunu Nasıl Anlarsınız?
Şebeke suyu kullanıyorsanız, belediyenizin su idaresinin yayımladığı analiz raporlarında genellikle toplam sertlik değeri yer alır. Türkiye’de sertlik çoğunlukla Fransız sertlik derecesi (°fr) ile verilir. İçme suyu yönetmeliğinde sertlik için bir sınır değer yoktur. Sertlik, sağlıktan çok tesisat ve kullanım konforu açısından değerlendirilir.
Kuyu suyu kullanıyorsanız ya da kesin değeri öğrenmek istiyorsanız, suyunuzun sertliğini test kiti ya da laboratuvar analiziyle ölçtürebilirsiniz. Sertliğe ek olarak demir ve mangan da ölçülürse, hangi sistemin gerektiği daha net anlaşılır. Demir ve mangan sertlik değildir; ayrı bir arıtma adımı gerektirebilir.
Musluklarda sık kireç lekesi, çaydanlıkta hızlı kireçlenme ve zor köpüren sabun, suyun sert olabileceğine işaret eder. Kesin olarak öğrenmenin yolu yine ölçümdür.
Yumuşak Suyun Saç, Cilt ve Ev İçin Getirdikleri
Yumuşak suda sabun ve şampuan daha kolay köpürür ve daha az kalıntı bırakır. Birçok kullanıcı duştan sonra cildinin ve saçının daha az gergin ve daha yumuşak olduğunu söyler. Bu kişisel bir deneyimdir; herkeste aynı sonucu vermeyebilir.
Evdeki etkisi daha nettir. Bulaşık ve camlarda daha az leke kalır, çamaşırda daha az deterjan gerekir. Tesisat ve su kullanan cihazlarda kireç birikimi azalır.
Su yumuşatma cihazının bir kurulum maliyeti ve tuz, bakım gibi işletme giderleri vardır. Bu giderleri, kireç nedeniyle yapılan temizlik, deterjan ve cihaz onarım masraflarıyla birlikte değerlendirmek gerekir.
Su Yumuşatma Cihazı Duştan Sonra Ciltte Kaşıntıya Nasıl Yardımcı Olabilir?
Duştan sonra kaşıntının nedeni sert suysa, su yumuşatma cihazı sabun kalıntısını azaltarak bu sorunu hafifletebilir. Bu cihazlar sudaki kalsiyum ve magnezyumu, yani sertliği giderecek şekilde tasarlanır.
Su yumuşatma cihazları farklı yöntemlerle çalışır. En yaygın iki tip şunlardır:
Tuzlu Su Yumuşatma Cihazı
Tuzlu su yumuşatma cihazı, “iyon değiştirme” adı verilen bir süreçle çalışır. Sert su, reçine boncukları içeren bir yataktan geçirilir. Reçine, sudaki kalsiyum ve magnezyum iyonlarını tutar ve yerine sodyum iyonu bırakır.
Böylece sertlik giderilir ve su yumuşar. Reçine doyunca, tuz tankındaki tuzlu su ile yıkanarak yeniden kullanılabilir hale getirilir. Buna rejenerasyon denir.
Bu yöntem, sertliği yüksek sularda etkili bir çözümdür. Ancak rejenerasyon tuz gerektirir ve tuzlu atık su oluşur. Ayrıca yumuşatılmış suyun sodyum değeri artar. İçme suyunda sodyum için yönetmelikteki sınır 200 mg/L’dir. Bu yüzden içme ve yemek suyu için yumuşatılmış suyu ayrıca değerlendirmek ya da mutfakta ayrı bir arıtma kullanmak gerekebilir.
Tuzsuz Su Yumuşatma Cihazları
Tuzsuz su yumuşatma cihazları “kireç önleyici” ya da “su kondisyoneri” olarak da bilinir. Bunlar, “Şablon Yardımcılığıyla Kristalleştirme (TAC)” adı verilen bir süreçle çalışır. Özel bir ortam, sertlik minerallerini mikroskobik kristallere dönüştürür. Böylece bu mineraller borulara, musluklara ve cihazlara daha az yapışır.
Tuzlu sistemlerin aksine tuzsuz kondisyonerler sertlik minerallerini sudan çıkarmaz. Su, mineral içeriğini korur; amaç kireç birikimini azaltmaktır.
Tuzsuz kondisyonerler çok sert sularda tuzlu yumuşatma cihazından daha az etkilidir. Kısmen sert sular için ya da suya sodyum eklemek istemeyenler için bir seçenek olabilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Duştan sonra kaşıntı yaygın bir şikâyettir ve sert su bunun nedenlerinden biri olabilir. Sert su sabunla kalıntı oluşturur, cildi kuru hissettirebilir ve evde kireç sorununa yol açar.
Su Yumuşatma Cihazları, sudaki sertliği gidererek sabun kalıntısını ve kireç birikimini azaltır. Duştaki konforun yanında tesisat ve ev aletlerini de kireçten korumaya yardımcı olur.
Önce suyunuzun sertliğini ölçtürün. Sertlik değerine, günlük su tüketiminize ve tesisatınıza göre hangi sistemin uygun olduğunu birlikte belirleyebiliriz. Cilt sorununuz devam ediyorsa dermatoloğunuza danışın.
Kaynaklar
- İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 17.02.2005, sayı 25730; değişiklikleriyle), Ek-1 parametre değerleri.
- Thomas KS ve ark. Softened Water Eczema Trial (SWET). PLoS Medicine, 2011; 8(2): e1000395.
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Guidelines for drinking-water quality, 4. baskı, 1. ve 2. ekleriyle (2022).