Beylikdüzü'nde endüstriyel su arıtma, işletmenin hangi sanayi alanında ve hangi işte suyu kullandığıyla başlar. İlçenin sanayisi ağırlıkla Beylikdüzü OSB ile Haramidere ve Beysan sanayi sitelerinde toplanır. OSB, kendi verisine göre 2002'de doğal taş, bakır-pirinç ve çok sektörlü üç kooperatifin birleşmesiyle kuruldu. 2022'de İSO'ya kayıtlı 776 tesisin yaklaşık %24'ü tekstil, %15'i metal, %14'ü plastik sektöründeydi. Bu yüzden arıtma ihtiyacı en çok taş kesme, metal işleme ve baskı-boya suyunda belirir.

Üç kooperatiften doğan OSB ve Yakuplu'daki yoğunluk

OSB'nin kendi verisine göre bölge 17 Nisan 2002'de Mermerciler, Bakırcılar ve Birlik kooperatiflerinin birleşmesiyle kuruldu. Yaklaşık 1.509 dönümlük alanda 308 parsel bulunuyor; bunların 248'i sanayi parseli. Aynı kaynak 850'yi aşkın firma, yaklaşık %98 doluluk ve yaklaşık 25.000 kişilik istihdam veriyor.

Üç alt bölgenin işi birbirinden farklıdır:

– Mermerciler (757 dönüm): 1985'te kurulan doğal taş işleme bölgesi.
– Bakırcılar (519 dönüm): bakır ve pirinç ağırlıklı metal işleme.
– Birlik (234 dönüm): çok sektörlü üretim.

2022 tarihli bir akademik çalışma, Bakırcılar ve Mermerciler'in Yakuplu Mahallesi'nde, Birlik'in Barış Mahallesi'nde olduğunu yazar. Aynı çalışmaya göre o yıl ilçede İSO'ya kayıtlı tesislerin 572'si Yakuplu'daydı; Adnan Kahveci 69, Barış 60 ve Kavaklı 59 tesisle onu izliyordu. Adnan Kahveci'de Dereağzı sınırındaki kesim çalışmada “fabrikalar bölgesi” olarak anılıyordu; Kavaklı'daki tesisler ise Deniz Aktaş ve Kavaklı caddelerinde metal, tekstil ve plastik üretiminde yoğunlaşıyordu.

Bir alt bölgede kurulacak arıtma sisteminin ihtiyacı, komşu alt bölgedeki bir tesisinkinden çok farklı olabilir: taş kesen bir atölye ile pirinç parça işleyen bir tesis aynı kalitede su istemez.

Kayıtlı 776 tesis: sektörler ve sanayi siteleri

İSO verisine dayanan 2022 tarihli çalışmaya göre ilçede Temmuz 2022'de 776 kayıtlı sanayi tesisi vardı ve ilçe bu sayıyla İstanbul'un 39 ilçesi arasında 7. sıradaydı. İlk büyük fabrika 1976'da kurulmuştu; tesislerin 658'i 2002 ve sonrasında açılmıştı.

Sektörlere göre dağılım şöyleydi:

– Tekstil, konfeksiyon ve giyim: 188 tesis (%24,2); 166'sı OSB'deydi. Alt dallarda 25 tekstil baskı-boya ve 28 örme kumaş tesisi vardı.
– Metal: 116 tesis (%14,9).
– Plastik ürünler: 111 tesis (%14,3); ambalaj, hammadde ve inşaat malzemesi.
– Diğerleri: makine ve yedek parça 59, orman ürünleri ve ahşap mobilya 57, gıda 40, kimya 34, taş ve toprağa dayalı 12.

OSB dışında üç sanayi sitesi öne çıkar. Yakuplu'daki Haramidere Sanayi Sitesi 1987–1992'de 120 dönüm üzerinde 14 blok ve 960 işyeriyle kuruldu; otomotiv, giyim-tekstil ve elektrik-elektronik işleri yapılıyordu. 1990'da inşaatına başlanan Beysan Sanayi Sitesi D100 kıyısında, Avcılar sınırında 400 dönüme yayılır; ilçe tarafında 134 orta ölçekli fabrika kayıtlıydı. Adnan Kahveci'deki Şirin Sanayi Sitesi ise matbaa, metal ve plastik işletmelerini barındırıyordu.

Sanayiye lojistik dokusu da eşlik eder: inşaatı 1989'da Yakuplu bölgesinde başlayan Ambarlı Limanı 1992'de tamamlandı. TÜYAP Fuar Merkezi çevresinde ise 2018'de ilçede 13 turizm işletme belgeli otel vardı.

Taş kesme, pirinç işleme ve baskı-boya: su nerede kullanılır

Üç ana kolda su farklı işlerde kullanılır ve farklı kalite ister:

– Doğal taş kesme ve yüzey işleme: Disk ve tel kesme makinelerinde su, bıçağı soğutur ve taş tozunu bağlar. Su çoğu zaman çöktürme havuzundan geçip devreye geri döner; taze su, devreden eksilen kısmı tamamlar. Geri dönen suda kalan ince taneler nozulları ve pompaları aşındırabilir, takviye suyunun sertliği de püskürtme uçlarında birikim yapabilir. Bu yüzden çöktürmeden sonra filtrasyon ve takviye suyunda sertlik kontrolü düşünülür.
– Bakır ve pirinç işleme: Talaşlı işlemede kullanılan soğutma sıvısı suyla hazırlanır; sertliği yüksek su emülsiyonun dengesini bozabilir. Parçalar yüzey temizleme ya da kaplama öncesinde durulanıyorsa iletkenliği düşük su istenir; bu adım için ters ozmoz, gerekirse iyon değiştirme ile birlikte değerlendirilir.
– Tekstil baskı-boya: Baskı patının ve boya banyosunun hazırlanmasında, ardından yıkamada kullanılan suyun sertliği ve demir içeriği düşük tutulur; ikisi de renk tutarlılığını ve yıkama sonucunu etkileyebilir. Yumuşatma burada çoğu zaman ilk adımdır; baskı-boya hattında buhar kazanı da çalışıyorsa, kazanı besleyen su ayrı bir arıtma adımı ister.

Plastik üretimindeki kalıp soğutma devrelerinde de sertlik kontrolü gündeme gelir. Hedef su değerini her durumda makinenin ya da prosesin teknik dokümanı ve ham suyun analizi birlikte belirler.

OSB altyapısı, ham su ve teklif bilgileri

OSB'nin kendi açıklamasına göre bölgenin çevre birimi atıksu arıtma işletiyor ve üç kooperatif bölgesinden ikisinde aktif atıksu arıtma tesisi bulunuyor. Altyapı birimi temiz su, kanalizasyon, yağmur suyu ve yol altyapısını işletiyor; su, kanalizasyon, yağmur suyu ve enerji şebekeleri için bir altyapı master planı da hazırlanıyor.

Bu sayfanın konusu atıksu değil, üretime giren suyun hazırlanmasıdır. Ancak arıtma sisteminin kendi atık akışları, yani membranın ret suyu, filtrelerin geri yıkama suyu ve yumuşatıcının tuzlu rejenerasyon suyu, tesisin kanal bağlantısına gider; bu bağlantının koşullarını OSB yönetiminden öğrenin.

Teklif için forma şunları yazmanız yeterlidir:

– Sektör: taş, metal, tekstil, plastik ya da başka bir kol; OSB'deyseniz alt bölge.
– Su kaynağı: OSB şebekesi, kuyu ya da ikisi birlikte; kuyu suyunda DSİ belgesinin durumunu ayrıca teyit edin.
– Günlük miktar: 1–5 ton/gün ile 50 ton/gün üzeri arasındaki seçeneklerden biri.
– Kullanım amacı: proses, kazan besleme, soğutma kulesi ya da içme.
– Mevcut sorun ve varsa ham suyun son analiz raporu.

Suyun hangi makinede kullanıldığını ve vardiya düzeninizi de eklerseniz, öneriyi ton/gün ihtiyacınıza göre hazırlarız.

Sıkça sorulan sorular

Mermerciler bölgesindeki taş kesme atölyemizde suyu neden arıtmalıyız?

OSB'nin kendi verisine göre bölgenin 757 dönümlük Mermerciler kısmı doğal taş işlemeye ayrılmıştır. Taş kesmede su çoğu zaman devreye geri döndüğü için ince toz zamanla pompa, nozul ve soğutma hattında birikebilir. Çöktürmeden sonra eklenen filtrasyon bu birikimi sınırlar; takviye suyunun sertliği yüksekse püskürtme uçlarındaki kireç de ayrıca ele alınır. Kapasiteyi günlük takviye miktarı belirler.

Bakırcılar bölgesinde pirinç parça üretiyoruz; durulama suyu için ne gerekir?

OSB'nin kendi verisine göre Bakırcılar, bakır ve pirinç işlemeye ayrılmış 519 dönümlük alt bölgedir. Parçayı kaplamadan önce yıkıyorsanız son durulama suyunda çözünmüş tuzların az olması istenir; bu genellikle ters ozmozla sağlanır, daha düşük iletkenlik gerekirse ardından iyon değiştirme eklenir. Hedef değeri prosesin teknik dokümanı ve ham suyun analizi belirler.

Yakuplu'daki baskı-boya atölyemizde renk farkı oluşuyor; su kaynaklı olabilir mi?

Olabilir, ama bunu analiz gösterir. 2022 tarihli çalışmaya göre ilçede 25 tekstil baskı-boya tesisi kayıtlıydı ve tekstil tesislerinin büyük kısmı OSB'deydi. Baskı ve boya hazırlığında kullanılan suyun sertliği ya da demiri değişkense renk tonu da değişebilir. Giriş suyunun sertliğini ve demirini farklı günlerde alınan numunelerle analiz ettirin; değerler dalgalanıyorsa yumuşatma ve demir giderme düşünülür.

OSB'de atıksu arıtma tesisi varken giriş suyu için ayrıca sistem gerekir mi?

Bunlar iki ayrı iştir. OSB'nin kendi açıklamasına göre üç kooperatif bölgesinin ikisinde atıksu arıtma tesisi çalışıyor; bu tesisler üretimden çıkan suyu ele alır. Üretime giren suyun kalitesi ise prosesinize göre belirlenir: kazan, durulama ya da baskı hattı farklı değerler isteyebilir. Giriş suyu sistemi kurulursa, ret ve geri yıkama sularının kanal bağlantısını OSB yönetimiyle netleştirin.

TÜYAP çevresindeki otelimizde sıcak su hattında kireç birikiyor; ne önerirsiniz?

2018 verisine göre TÜYAP Fuar Merkezi çevresinde ilçede 13 turizm işletme belgeli otel vardı. Otellerde sıcak su kazanı, çamaşırhane ve mutfak, sertliğin en çok iz bıraktığı noktalardır. Önce giriş suyunun sertliği için analiz raporu istenir; yumuşatma genellikle sıcak su hattının önüne konur. Günlük tüketimi oda sayısı ve doluluk üzerinden hesaplayıp kapasiteyi buna göre öneririz.

Haramidere ya da Beysan sanayi sitesindeki küçük bir işletme için de sistem kurulur mu?

Kurulur; sistemin boyutu işletmenin günlük ihtiyacından çıkar ve teklif formundaki en küçük aralık 1–5 ton/gündür. Haramidere Sanayi Sitesi 960 işyeriyle kurulmuştu, Beysan'ın ilçe tarafında 134 orta ölçekli fabrika kayıtlıydı; ölçek tesisten tesise değişir. Küçük bir atölyede tek bir kullanım noktası, örneğin bir kazan ya da durulama tankı için kompakt bir sistem yeterli olabilir.

Beylikdüzü’nde OSB ve Sanayi Siteleri İçin Endüstriyel Su Arıtma