Su analizi, suyun fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliklerinin laboratuvarda ölçülüp sınır değerlerle karşılaştırılmasıdır. Türkiye’de içme ve kullanma amaçlı suyun ölçütü, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik’in Ek-1 tablosudur. Arıtma ihtiyacı da bu karşılaştırmada değeri aşan ya da kullanım amacına uymayan parametrelere göre belirlenir.

Bu rehberde hangi suya hangi analizin yapıldığını, raporda göreceğiniz parametrelerin ne anlama geldiğini, numunenin nasıl alınacağını ve evde yapılan testlerin sınırlarını bulacaksınız.

Su kalitesi analizi raporu ve ölçüm cihazı

Hangi suya hangi analiz yapılır?

Analizin kapsamını suyun kaynağı ve kullanım amacı belirler. Şebeke suyunda tat, koku ve kireç şikâyetine yönelik birkaç parametre çoğu zaman yeterlidir. Kuyu ya da sondaj suyunda ise kimyasal, gösterge ve mikrobiyolojik parametreleri kapsayan geniş bir paket gerekir. Proses ve kazan suyunda ölçütü makine ya da kazan üreticisi koyar.

Su	Önerilen kapsam	Neden
Şebeke suyu	Sertlik, serbest klor, iletkenlik, pH; şikâyete göre demir ve bulanıklık	Şebeke suyu su idaresince izlenir; bina deposu ve tesisat musluktaki suyu etkileyebilir
Kuyu ve sondaj suyu	Ek-1’in kimyasal ve gösterge parametreleri (arsenik, nitrat, demir, mangan, amonyum, iletkenlik gibi) ve mikrobiyolojik parametreler	Kaynağın içeriği bilinmez; jeolojiye ve çevredeki tarıma göre değişir
Proses suyu	Sertlik, iletkenlik, demir, silis, pH ve prosese özel parametreler	Hedef değeri ürün ve makine belirler
Kazan besleme suyu	Sertlik, iletkenlik, pH, çözünmüş oksijen	Ölçüt kazan üreticisi ve EN 12953-10 gibi standartlardır
Kurulu arıtma sisteminin çıkışı	Sertlik, iletkenlik, serbest klor; gerekirse mikrobiyoloji	Sistemin hedef değeri tutup tutmadığı görülür

Su analizi parametreleri ve Yönetmelik değerleri

İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik Ek-1, içme suyu parametrelerini mikrobiyolojik, kimyasal ve gösterge parametreleri olarak üç gruba ayırır. Mikrobiyolojik ve kimyasal parametreler aşılmaması gereken değerleri tanımlar. Gösterge parametreleri ise tat, renk, kireç ya da arıtmanın işleyişi hakkında uyarı verir ve aşıldığında nedenin araştırılmasını gerektirir.

Parametre	Yönetmelik değeri	Grup	Ne anlama gelir	Aşılırsa sık kullanılan yöntem
E. coli, koliform bakteri	0 adet / 100 mL	Mikrobiyolojik	Suyun mikrobiyolojik olarak kirlendiğini gösterir	Kaynağın kontrolü, UV ya da klorlama
Arsenik	10 µg/L	Kimyasal	Bazı bölgelerde yer altı suyunda jeolojik kökenli bulunabilir; yalnız laboratuvarda ölçülür	Arsenik giderme filtresi ya da ters ozmoz (arsenik arıtımı)
Nitrat	50 mg/L	Kimyasal	Tarım ve gübre etkisi olan bölgelerdeki kuyularda yükselebilir	Nitrat seçici reçine ya da ters ozmoz
Nitrit	0,50 mg/L	Kimyasal	Azot döngüsündeki ara ürün; kaynakta kirlenme işareti olabilir	Kaynağın incelenmesi, analize göre arıtma
Bor	1 mg/L	Kimyasal	Bazı bölgelerde yer altı suyunda doğal olarak bulunur	Analize göre ters ozmoz ya da bor seçici reçine
Demir	200 µg/L	Gösterge	Sarı-kahverengi renk, metalik tat, lekelenme	Oksidasyon ve demir-mangan filtresi
Mangan	50 µg/L	Gösterge	Siyah-kahverengi leke ve birikinti	Demir-mangan filtresi
Amonyum	0,50 mg/L	Gösterge	Organik kirlenme ya da doğal kaynak işareti olabilir; dezenfeksiyonu zorlaştırır	Kaynağın incelenmesi, analize göre arıtma
Klorür	250 mg/L	Gösterge	Tuzlu tat; tesisatta korozyon eğilimi	Ters ozmoz
Sülfat	250 mg/L	Gösterge	Acımsı tat	Ters ozmoz
Sodyum	200 mg/L	Gösterge	Tuzluluk göstergesi	Ters ozmoz
İletkenlik	2.500 µS/cm (20 °C)	Gösterge	Suda çözünmüş tuzların toplam göstergesi	Ters ozmoz
pH	6,5–9,5	Gösterge	Suyun asidik ya da bazik olması; korozyon ve kireç eğilimini etkiler	pH düzeltme kademesi
Bulanıklık, koku, tat, renk	Tüketici için kabul edilebilir, anormal değişim olmamalı	Gösterge	Askıdaki parçacık, organik madde ya da kaynakta değişim	Kum, multimedya ya da tortu filtresi; aktif karbon
Serbest klor (şebekede uç nokta)	0,2–0,5 mg/L	Madde 10	Şebekede dezenfeksiyonun sürdüğünü gösterir	Tat rahatsız ediyorsa kullanım noktasında aktif karbon

Sertlik, kullandığımız Ek-1 metninde parametre olarak yer almaz. Bu yüzden sertlik sonucu, kireç birikimi ve cihazlara etkisi açısından değerlendirilir; yumuşatma ihtiyacı için su yumuşatma cihazı sayfasına bakabilirsiniz. Raporlarda sertlik mg/L CaCO₃, Fransız sertliği (°fH) ya da Alman sertliği (°dH) olarak yazılabilir.

Kaynak: İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik, Ek-1 (Resmî Gazete, 7.3.2013) ve madde 10 (konsolide metin). Mevzuat değişikliklerini resmî kaynaktan takip edin.

Bu tablo suyun ölçülebilir özelliklerini anlatır, tıbbi değerlendirme değildir. Sağlıkla ilgili bir şikâyetiniz varsa hekime başvurun.

Analiz raporu nasıl okunur?

Raporu okurken önce her parametrenin birimine, sonra Yönetmelik değerine, en son da numunenin nereden ve ne zaman alındığına bakın. Sık yapılan hata birim karışıklığıdır: 0,2 mg/L ile 200 µg/L aynı değerdir. Bir değerin sınırın altında olması, suyun proses ya da kazan gibi başka bir kullanım için uygun olduğu anlamına gelmeyebilir.

Birim: mg/L, µg/L, µS/cm ve adet/100 mL birimlerini birbirinden ayırın.
Sınır değer: sonucu Ek-1 değeriyle karşılaştırın; raporda “uygun / uygun değil” sütunu varsa hangi mevzuata göre yazıldığını kontrol edin.
Parametre grubu: mikrobiyolojik ve kimyasal aşımlar arıtma ya da kaynak düzeltmesi gerektirir; gösterge aşımları önce nedenin araştırılmasını gerektirir.
Numune bilgisi: alma noktası (kuyu başı, depo, musluk), tarih ve numuneyi kimin aldığı.
Laboratuvar: raporu düzenleyen laboratuvarın yetki ya da akreditasyon bilgisi.

İletkenlik ve TDS arasındaki ilişki

İletkenlik, suyun elektrik iletme yeteneğidir ve suda çözünmüş tuzlar arttıkça yükselir. TDS (toplam çözünmüş madde) ise bu tuzların mg/L cinsinden miktarıdır. Birçok cihaz TDS’yi doğrudan ölçmez, iletkenlikten bir katsayıyla hesaplar. Katsayı suyun iyon bileşimine göre değiştiği için iki değer birbirinin yerine kesin olarak kullanılamaz.

Numune nasıl alınır?

Doğru analiz doğru numuneyle başlar. Numuneyi analizi yapacak laboratuvarın verdiği kapla ve talimatla alın: kimyasal analiz için temiz şişe, mikrobiyolojik analiz için steril kap kullanılır. Numune soğuk ve karanlıkta taşınmalı, laboratuvarın belirttiği süre içinde teslim edilmelidir. Yanlış alınan numune olmayan bir sorunu gösterebilir ya da var olanı gizleyebilir.

Laboratuvardan kap ve talimat isteyin; mikrobiyolojik numune için steril kap kullanılır.
Kuyu suyunda pompayı bir süre çalıştırıp borudaki durgun suyu boşaltın; laboratuvarın önerdiği süreye uyun.
Musluktan alıyorsanız perlatör ve filtre gibi uç parçaları çıkarın; mikrobiyolojik numunede musluk ağzını laboratuvarın tarif ettiği şekilde dezenfekte edin.
Kabın içine ve kapağın iç yüzüne elinizi değdirmeyin; kabı talimattaki seviyeye kadar doldurun.
Etikete tarih, saat, alma noktası ve kaynak tipini yazın.
Numuneyi soğuk çantada taşıyın ve laboratuvarın belirttiği süre içinde teslim edin.

Evde su testi mi, laboratuvar analizi mi?

Evde yapılan testler suyun birkaç özelliği hakkında hızlı fikir verir, ama laboratuvar analizinin yerine geçmez. TDS metre iletkenliği, test şeritleri sertlik, klor ve pH’ı yaklaşık olarak gösterir. Bakteri, arsenik, nitrat, bor ya da mangan ise laboratuvar yöntemleriyle güvenilir şekilde ölçülür; kuyu suyuyla ilgili kararlarda laboratuvar raporu esas alınır.

Yöntem	Ne ölçer	Neyi göstermez	Ne zaman işe yarar
TDS metre	İletkenlikten çözünmüş madde tahmini	Hangi maddenin çözündüğünü; bakteri ve ağır metalleri	Ters ozmoz cihazının çıkışını izlemek, iki suyu kıyaslamak
Test şeridi ya da damla testi	Yaklaşık sertlik, serbest klor, pH	Düşük derişimli kimyasalları ve mikrobiyolojiyi	Yumuşatma ve karbon filtresinin günlük kontrolü
Laboratuvar analizi	Ek-1 parametreleri ve mikrobiyoloji	Kapsam seçilen pakete bağlıdır	Kuyu suyu, sistem seçimi, resmî karşılaştırma

Laboratuvar ve analiz paketi nasıl seçilir?

Analizi, raporunda yetki ya da akreditasyon bilgisi bulunan bir laboratuvara yaptırın. Yönetmelik, izleme kapsamındaki numunelerin analizinin yetki verilen laboratuvarlarda yapılmasını öngörür. Laboratuvarların akreditasyon kapsamı Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) üzerinden sorgulanabilir. Paket seçerken suyun kaynağını ve kullanım amacını laboratuvara mutlaka söyleyin.

Temel kimyasal paket: pH, iletkenlik, sertlik, demir, mangan, nitrat, amonyum, klorür, bulanıklık.
Genişletilmiş paket: arsenik, bor, ağır metaller ve bölgeye özgü parametreler.
Mikrobiyolojik paket: E. coli, koliform bakteri, enterokok.

Analiz süresi ve ücreti laboratuvara ve pakete göre değişir; mikrobiyolojik testler kültür beklemesi gerektirdiği için çoğu zaman daha uzun sürer.

Analiz sonucuna göre arıtma nasıl seçilir?

Arıtma sistemi, raporda sınırı aşan ya da kullanım amacına uymayan parametreler sırayla ele alınarak seçilir. Önce sistemi kirletecek yükler (bulanıklık, demir, mangan), sonra hedef parametreler (sertlik, nitrat, arsenik, tuzluluk), en son dezenfeksiyon planlanır. Raporda birden çok aşım varsa kademeler, her biri bir sonrakini koruyacak sırayla kurulur.

Atlantik’in teklif formunda analiz raporunuzu yükleyebileceğiniz bir alan bulunur; kademe ve kapasite önerisi bu rapora göre hazırlanır. Raporunuz yoksa ön keşifte birlikte bakabiliriz. Kuyu suyunda sonuçtan sisteme nasıl gidildiğini kuyu suyu analizine göre arıtma yazısında, kuyu suyu sistemlerini ise kuyu suyu arıtma sistemleri sayfasında bulabilirsiniz. Tesis ölçeğinde çözünmüş tuz sorunu için endüstriyel ters ozmoz sayfasına bakabilirsiniz.

Kurulu sistemin çıkış suyunu ölçtürmek

Arıtma sistemi kurulduktan sonra yapılan analiz, sistemin hedef değerleri tutup tutmadığını gösterir. Giriş ve çıkış suyundan eş zamanlı alınan numuneler her kademenin katkısını görmeyi sağlar. Kaynak değiştiğinde, suyun rengi, kokusu ya da tadı farklılaştığında veya sel ve yeni sondaj gibi olaylardan sonra analizi tekrarlamak yararlıdır. Periyodik bakımda yapılan ölçümler için su arıtma bakımı sayfasına bakın.

Sıkça sorulan sorular

Kuyu suyu analizi kaç günde çıkar?

Süre laboratuvara ve seçilen pakete göre değişir. Kimyasal parametreler genellikle mikrobiyolojik testlerden önce sonuçlanır, çünkü mikrobiyolojik analizde bakterilerin kültürde üremesi beklenir. Kesin süreyi numuneyi teslim ettiğiniz laboratuvar verir; numuneyi hafta sonu ya da tatil öncesine denk getirmemek gecikmeyi azaltır.

Kuyu suyunun içilebilir olup olmadığı analiz olmadan anlaşılır mı?

Hayır. Kuyu suyunun içme amacına uygunluğu görünüşünden, tadından ya da kokusundan anlaşılmaz; berrak ve kokusuz bir suda da arsenik, nitrat ya da bakteri bulunabilir. Uygunluğu, yetkili ya da akredite bir laboratuvarın Yönetmelik Ek-1 parametrelerine göre düzenlediği rapor gösterir.

Şebeke suyumun analiz sonuçlarını nereden öğrenebilirim?

Şebeke suyunun kalitesi su idareleri ve il sağlık müdürlükleri tarafından izlenir; birçok su idaresi analiz sonuçlarını internet sitesinde yayımlar. Binanızdaki depo ve tesisat musluktaki suyu etkileyebileceği için kendi musluğunuzdan alınan numunenin sonucu, idarenin açıkladığı değerden farklı çıkabilir.

Su analizi ne sıklıkla tekrarlanmalı?

Tekrar sıklığını kaynağın kararlılığı ve suyun kullanım amacı belirler. Kuyu suyu kullananlar için pratik bir yaklaşım, yılda bir analiz yaptırmak ve ayrıca suyun rengi, kokusu ya da tadı değiştiğinde, sel ya da uzun kuraklık sonrasında ve yeni bir sondajdan sonra analizi yenilemektir. Arıtma sistemi kurulduysa çıkış suyu da ölçülmelidir.

Sertlik değerim yüksek; bu ne anlama gelir?

Sertlik, suda çözünmüş kalsiyum ve magnezyum miktarıdır ve ısıtıcılarda, armatürlerde ve cihazlarda kireç birikimine yol açar. Suyun kullanım kararını sertlik tek başına değil, diğer parametrelerle birlikte belirler. Kireç sorunu yaşıyorsanız yumuşatma ile sertlik düşürülebilir; yumuşatma ise içme suyu arıtmasının yerine geçmez.

Elinizde bir analiz raporu varsa teklif formundaki yükleme alanına ekleyerek arıtma önerisi isteyebilirsiniz; rapor yoksa hangi parametrelere bakılması gerektiğini ön keşifte birlikte planlayabiliriz.

Son güncelleme: 9 Kasım 2026