Silivri'de endüstriyel su arıtma ihtiyacı süt işleme, gıda üretimi ve toplu mutfak ile çamaşırhane gibi kullanımlarda öne çıkar. İlçe, 2017 tarihli bir coğrafya çalışmasına göre yoğurt üretimiyle Türkiye çapında tanınıyordu ve aynı çalışmada sayılan 94 sanayi işletmesinin 15'i gıda üreticisiydi. 2016 tarihli bilgiye göre ilçedeki büyük bir kamu kampüsünün kendi su deposu ve atıksu arıtma tesisi vardı. Bir proje, suyun nereden geldiği, ne için kullanılacağı ve günde kaç ton gerektiğiyle şekillenir; aşağıda bu üç soruyu ilçedeki sektörler üzerinden ele alıyoruz.

Suyu yoğun kullanan işletmeler: mandıra, gıda, kampüs

2017 tarihli coğrafya çalışmasına göre ilçede süt amaçlı hayvancılık yapılıyordu ve süt yöredeki mandıra ve süt işleme tesislerinde işleniyordu. Çalışma, ilçede her temmuzda bir yoğurt festivali yapıldığını da aktardı. Süt işleyen bir tesiste su; ekipman ve tank yıkamada, kazanda ve soğutmada kullanılır.

Aynı çalışmada sayılan 94 sanayi işletmesinin sektörlere dağılımı şöyleydi:

– Makine ve teçhizat 19, tekstil 17, kimyasal madde 16
– Gıda 15, mobilya ve imalat 13, maden 6
– Ahşap 4, plastik 4

Gıda sektöründeki 15 işletme, sayıca makine, tekstil ve kimyanın ardından gelse de su ürüne girdiği ya da ürünle temas ettiği için su kalitesine karşı daha duyarlıdır. Tekstil ve kimya gibi sektörlerde de yıkama ve proses suyu gerekir, ancak bu sayfada yerel olarak öne çıkan gıda ve süt işlemeye odaklanıyoruz. Çalışma, Silivri ve çevresinde 260 tesiste 16.000 kişinin çalıştığını aktardı; ilçe sanayisi 1990'larda İstanbul sanayisinin batıya kaymasıyla gelişmişti.

Girişte andığımız kamu kampüsü, ilçede suyunu kendi deposunda tutan büyük kullanıcılar olduğunu gösteren bir örnektir; bu ölçekte arıtma, depo ve dağıtım düzeniyle birlikte ele alınır. Böyle yerleşkelerde mutfak ya da çamaşırhane gibi tek bir noktanın ihtiyacı, depodaki suyun genel arıtmasından farklı olabilir.

Ham su: şebeke hattı mı, kuyu mu

İSKİ'nin Mayıs 2025 tarihli bir duyurusuna göre ilçenin şebeke suyu, Büyükçekmece Su Arıtma Şube Müdürlüğü'ne bağlı temiz su terfi istasyonundan çıkan Silivri hattıyla gelir.

Şebeke suyuyla çalışan bir proseste iki konu öne çıkar. Birincisi klordur: membranlı bir sistemde klor, membrana ulaşmadan önce aktif karbonla tutulur. İkincisi sertliktir: kazan ve soğutma devrelerinde kireç bırakan kalsiyum ve magnezyum, yumuşatıcıda alınır. Hattın suyuna ait tesis ya da ilçe bazında bir analiz raporuna ulaşamadık; bu yüzden ön arıtmayı işletmenin girişinden alınan numunenin analiz raporuna göre boyutlandırıyoruz.

Ham su kuyudan geliyorsa durum değişir. Kuyu suyunda demir, mangan, tuz yükü ve mikrobiyolojik durum kuyudan kuyuya farklıdır; bu yüzden gıda üretiminde kullanılacak kuyu suyu için önce kapsamlı bir analiz yaptırılır. Kuyunun DSİ belgesi ve yaz aylarındaki debisi de kapasite hesabına girer. Kuyu tarafının ayrıntılarını ilçenin kuyu suyu sayfasında ele alıyoruz.

Kaynak hangisi olursa olsun, sistemin ürettiği atık su da hesaba katılır: membranın ret suyu, kum filtresinin geri yıkaması ve yumuşatıcının tuzlu rejenerasyon suyu bir yere boşaltılmak zorundadır. Bağlantı koşullarını İSKİ'den teyit edin.

Mandıra, gıda, mutfak ve konaklama için proses suyu

İlçedeki sektörlere göre su kullanımının öne çıktığı dört alan şunlardır:

– Süt işleme ve mandıra: Tank, boru ve ekipmanın yerinde temizliği (CIP) çok sayıda durulama içerir; durulama suyunun sertliği düşük ve mikrobiyolojik olarak kontrollü olması beklenir. Pastörizasyon ve temizlik için buhar kazanı varsa kazan besleme suyu yumuşatılır, gerekirse ters ozmozdan geçirilir. Soğutma tarafında kireç ve korozyon, yumuşatma ve şartlandırma kimyasallarıyla sınırlanır.
– Gıda üretim suyu: Ürüne giren ya da ürünle temas eden su için analiz sonucu, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'teki değerlerle karşılaştırılır; sınırı aşan parametreye göre filtrasyon, karbon, ters ozmoz ya da UV seçilir.
– Toplu mutfak ve çamaşırhane: Bulaşık makinesi, kombi fırın ve endüstriyel çamaşır makinesinde sertlik ısıtıcı yüzeylerde kireç bırakır; burada yumuşatma çoğu zaman ilk adımdır.
– Konaklama: Belediyenin 2010 verisine göre ilçe merkezinde Bakanlık belgeli 6 konaklama tesisi vardı ve toplam yatak sayısı 2.256 olarak verilmişti; merkezde ayrıca 17 otel, 1 motel, 4 pansiyon ve 4 kamp sayılmıştı. Turizm kıyı ve deniz turizmine dayanıyordu. Bir otelde sıcak su, çamaşırhane ve mutfak aynı anda yük bindirdiği için kapasite yaz doluluğuna göre hesaplanır.

Bu sayılar 2010'a aittir; güncel tesis sayısına ulaşamadık.

Mandıradan otele: teklif formunda neler sorulur

Teklif formu, sistemi boyutlandırmak için gereken bilgileri altı başlıkta toplar:

– Sektör: süt işleme, gıda, konaklama, toplu mutfak ya da başka bir üretim.
– Su kaynağı: şebeke, kuyu ya da yüzey suyu.
– Kapasite: günde 1–5 tondan 50 tonun üzerine uzanan aralıklardan biri.
– Kullanım amacı: suyun hangi proseste, kazanda ya da soğutmada kullanılacağı.
– Mevcut sorun: kireç, kapasite yetmezliği ya da sık arıza gibi.
– Analiz raporu: varsa son ham su analizi.

Süt işleyen bir tesiste günlük ihtiyaç, işlenen süt miktarı ve yıkama sayısıyla birlikte düşünülür; konaklamada ise yaz doluluğu ile kış arasındaki fark kapasite seçimini değiştirir. Kampüs ya da site gibi kendi deposu olan yerlerde depo hacmi ve dağıtım noktaları da forma not edilir. Sistem türü ve kapasite önerisi bu verilerden çıkar; fiyat ve iş planı ise sahada yapılan keşifle kesinleşir. Yıkama ve kazan için ayrı hatlar düşünüyorsanız her birinin günlük miktarını ayrı yazın. Ham suyun kaynağını, günlük ton ihtiyacını ve varsa analiz raporunu teklif formuna yazarak işletmenize göre bir sistem önerisi isteyebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Mandırada CIP yıkama suyunun sertliği neden önemli?

Yerinde temizlikte deterjan ve dezenfektan, tank ve boru yüzeyine suyla taşınır. Sert su ısıtıldığında yüzeyde kireç bırakır, deterjanın etkisini azaltabilir ve durulamada iz kalmasına yol açabilir. Bu yüzden CIP hattında genellikle yumuşatılmış su kullanılır. İlçede 2017 çalışmasına göre süt yöredeki mandıra ve işleme tesislerinde işleniyordu; bu tür tesislerde yıkama suyu günlük ihtiyacın büyük bölümünü oluşturabilir.

Kıyıdaki bir otel ya da pansiyon için kapasite nasıl hesaplanır?

Belediyenin 2010 verisine göre ilçede turizm kıyı ve deniz turizmine dayanıyordu; bu yapıda su tüketimi yaz doluluğuyla belirgin biçimde artar. Kapasite, yatak sayısı, sıcak su, mutfak ve çamaşırhane yükü ile en yoğun günün tüketimi üzerinden hesaplanır. Kış aylarında kullanım düştüğü için sistemin kademeli ya da iki hatlı çalışabilmesi de değerlendirilebilir.

Yoğurt üretiminde ürüne giren su için hangi analiz gerekir?

Ürüne giren ya da ürünle temas eden suyun analiz sonucu, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'teki parametrik değerlerle karşılaştırılır; mikrobiyolojik parametreler, nitrat, demir, mangan ve iletkenlik bu karşılaştırmada öne çıkar. Su kuyudan geliyorsa analiz daha geniş tutulur. Sınırı aşan parametreye göre filtrasyon, ters ozmoz ya da UV seçilir ve kurulumdan sonra yeni bir numuneyle sonuç kontrol edilir.

Kendi su deposu olan büyük bir yerleşkede arıtma nereye konur?

İki seçenek vardır. Depoya girişte yapılan arıtma, depodaki bütün suyu aynı düzeye getirir ve büyük hacimle çalışır. Kullanım noktasındaki arıtma ise mutfak, çamaşırhane ya da kazan gibi tek bir ihtiyaca odaklanır ve daha küçük bir sistemle kurulabilir. İkisi birlikte de kullanılabilir; seçim depo hacmine, günlük tona ve her noktanın istediği su kalitesine göre yapılır.

Balıkçı barınağına yakın bir su ürünleri tesisinde su nasıl planlanır?

2015 verisine göre ilçede 160 ruhsatlı balıkçı ve merkez ile Selimpaşa'da iki balıkçı barınağı vardı. Balığın yıkanması, kasa ve tezgâh temizliği ya da buz üretimi için kullanılan su ürünle temas ettiği için gıda üretim suyu gibi ele alınır. Şebeke suyunda klor ve sertlik, kuyu suyunda kapsamlı analiz önceliklidir; ihtiyaç günlük ton üzerinden hesaplanır.

Teklif istemeden önce hangi ölçümleri yaptırmalıyız?

Elinizde güncel bir ham su analizi varsa forma eklemeniz yeterlidir. Yoksa en azından sertlik, iletkenlik, pH ve klor değerlerini, kuyu suyu kullanıyorsanız demir, mangan ve mikrobiyolojik parametreleri de ölçtürmenizi öneririz. Günlük tüketimi son birkaç ayın sayaç okumalarından ya da üretim kayıtlarından çıkarmak, kapasite önerisinin gerçek ihtiyaca yakın olmasını sağlar.

Silivri’de Süt İşleme ve Gıda Tesisleri İçin Endüstriyel Su Arıtma